Kể từ sau CPTPP, xuất khẩu dệt may của Việt Nam vào thị trường Canada đã tăng trưởng đáng kể. Tổng giá trị xuất khẩu năm 2024 của nhóm hàng mã HS 61 và 62 đã lên đến hơn 1.6 tỷ USD và dự kiến, năm 2025 có thể lên đến gần 1.8 tỷ USD.
| Xuất khẩu dệt may của Việt Nam vào Canada kể từ sau CPTPP (triệu USD) | |||||||||
| 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 10T/2025 | % | |
| Xuất khẩu mã HS 61 của Việt Nam | 443 | 534 | 501 | 665 | 950 | 768 | 845 | 789 | 10.7 |
| Xuất khẩu mã HS 62 của Việt Nam | 430 | 528 | 456 | 535 | 808 | 769 | 779 | 761 | 12.0 |
| Xuất khẩu mã HS 63 của Việt Nam | 26 | 27 | 80 | 64 | 63 | 52 | 52 | 62 | 35.3 |
Tốc độ tăng trưởng của nhóm hàng mã HS 63 là cao nhất, lên đến 138% (trong kỳ 2018-2024) nhưng giá trị kim ngạch không đáng kể. Hai nhóm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam vẫn là mã HS 61 và 62. Mặc dù có lợi thế CPTPP, trong số top 10 nhà xuất khẩu dệt may vào Canada, tốc độ tăng trưởng kim ngạch của Việt Nam nhìn chung vẫn chỉ thuộc nhóm trung bình.
Tổng giá trị xuất khẩu mã HS 62 vào thị trường Canada 10 tháng đầu năm 2025 đạt 761 triệu đô la USD (tăng 11.9%), mã HS 61 đạt 789 triệu USD (tăng 10.7%), mã HS 63 đạt 61,6 triệu USD (tăng 35.3%). Tổng nhu cầu thị trường năm 2024 của Canada với mã HS 61 là khoảng 6 tỷ USD, với mã HS 62 là gần 5 tỷ USD (giảm mạnh so với năm 2023). Tuy nhiên, trong 10 tháng đầu năm 2025, Canada ghi nhận tăng nhu cầu với mã HS 61 khá mạnh so với cùng kỳ năm ngoái (6.5%), đạt 5,5 tỷ USD, dù chưa thể khẳng định khả năng hồi phục của nhu cầu sở tại đối với nhóm mặt hàng dệt may vì các tác động của thuế quan đến đời sống của người dân và quyết định mua hàng của doanh nghiệp chỉ rõ ràng hơn khi có số liệu đầy đủ của những tháng cuối năm 2025. Mặc dù có hồi phục so với năm 2024, tốc độ tăng trường của Việt Nam vẫn thấp hơn các đối thủ cạnh tranh chính như Trung Quốc, Campuchia và Bangladesh, dẫn đến việc Việt Nam từ vị trí thứ 2 rơi xuống vị trí thứ tư, sau cả Campuchia và Bangladesh.
Đối với mã HS 62, tổng nhu cầu thị trường trong kỳ đạt 4,4 tỷ USD, tăng 4.7% so với cùng kỳ năm ngoái. Với tốc độ tăng trưởng 11.9%, Việt Nam vẫn là đối tác xuất khẩu lớn thứ 2 vào Canada sau Trung Quốc.
Trong lĩnh vực may mặc, các đối thủ cạnh tranh lớn của Việt Nam tại địa bàn gồm có Trung Quốc, Bangladesh, Campuchia, Ấn Độ, Indonesia, Italia, Hoa Kỳ, Srilanka…Trừ Hoa Kỳ và Italia là không cùng phân khúc, các nước khác đều là đối tác gia công hoặc nhà xuất khẩu quần áo thời trang giá rẻ vào Canada. Trong phân khúc gia công, cạnh tranh chủ yếu với Việt Nam hiện nay là Bangladesh, Campuchia, Srilanka và Indonesia. Việt Nam còn gặp bất lợi lớn khi không còn được hưởng ưu đãi Phổ cập thuế quan từ đầu năm 2025. Canada cũng đưa ra Chương trình Ưu đãi Phổ cập thuế quan tăng cường dành cho các nước mà theo Canada đạt được các tiêu chuẩn về nhân quyền, bình đẳng giới, điều kiện lao động và biến đổi khí hậu. Trong khi Chương trình ưu đãi phổ cập thuế quan thông thường sẽ không áp đặt thêm các tiêu chí về xã hội và môi trường. Đây là bất lợi lớn cho ngành dệt may Việt Nam khi các đối thủ dệt may cạnh tranh lớn của chúng ta như Bangladesh, Cambodia, Haiti, Sri Lanka, Pakistan, Kenya, Egypt và El Salvador sẽ tiếp tục hưởng GSP mà không phải chịu các ràng buộc về xã hội và môi trường; đồng thời được hưởng quy định về xuất xứ dệt may đơn giản hơn.
Có thể thấy, CPTPP chưa mang lại được sức cạnh tranh cho dệt may Việt Nam như kỳ vọng. Chúng ta chưa thể lấn sân thị phần của Trung Quốc và thậm chí còn khá khó khăn để cạnh tranh các đơn hàng mới với các nước như Indonesia, Bangladesh, Campuchia. Từ phía các doanh nghiệp Việt Nam, có thể thấy chúng ta chưa chủ động để tham gia các hoạt động hội chợ triển lãm để tìm kiếm các đơn hàng ở nước ngoài. Lời giải cho bài toán duy trì và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành dệt may phụ thuộc rất nhiều vào sự chủ động của các doanh nghiệp trong nước bắt kịp cùng xu thế, tiếng nói, mối quan tâm của ngành công nghiệp dệt may toàn cầu. Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp Canada dù quan tâm đến việc chuyển dịch chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc nhưng lại vẫn rất băn khoăn về năng lực đảm bảo các đơn hàng lớn và tuân thủ bảo mật, chất lượng của các nhà sản xuất khác. Bộ Kinh tế Ontario cũng đánh giá mức độ hiểu biết và sử dụng của các doanh nghiệp Canada đối với CPTPP thấp hơn nhiều so với các hiệp định thương mại tự do khác.
TS. Quỳnh Trần, Tham tán Thương mại
